انجمن هیدرولیک ایران نشریه علمی هیدرولیک 2345-4237 21 2 2026 06 22 Laboratory Experimental Measuring speed and WaveLenghth of Impact Waves Generated by Mass Movement in Dam Reservoirs Using Laser Surface Profilometry اندازه گیری آزمایشگاهی سرعت و شکل موج امواج ضربه ای ناشی از سقوط توده در مخازن سدها با استفاده از روش سطح نگاری لیزری 240637 10.30482/jhyd.2025.519933.1731 FA یاسر شاکری دانشجوی دکترای فیزیک گرایش اپتیک ولیزر، دانشگاه زنجان احمد درودی دانشیار، گروه فیزیک دانشکده علوم، دانشگاه زنجان جلال بازرگان استاد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه زنجان، زنجان. 0000-0002-6352-8422 Journal Article 2025 05 06 The study of the characteristics of waves generated by the collapse of rock masses in dam reservoir walls is of great importance. Factors influencing the wave flow over the body and crest of a dam include the length, height, and speed of the waves generated by the collapse of rock masses due to various factors. For this reason, in the present study, the wave parameters mentioned were measured for the first time using laser surface profiling in a pool with dimensions of 12.5 meters in length, 6.5 meters in width, and 1 meter in height at Zanjan University, Iran, due to the collapse of a mass in this reservoir. The experiments were conducted using a sliding mass weighing 200 kilograms and for a water depth of 75 cm. The laser setup consisted of two arrays (with a 76 cm distance between them), where each array contained 15 lasers arranged in pairs facing each other. Using these lasers and a DSLR camera, after the mass was dropped onto the inclined surface, the variations in wave height over time were recorded. Then, using the recorded images and laser surface profiling, the wave height was first measured, and then, using the changes in height, the wavelength was calculated. Following this, by measuring the time it took for the wave to pass in front of the two laser arrays, the wave speed was also obtained. It is worth noting that the camera's frame rate was 0.04 seconds. The experimental results indicate that the measured wave speed using the proposed method was 2.67 meters per second, while the wave speed calculated using the wave speed formula (C=√gh) was 2.71 meters per second, showing a difference of 1.48%, which demonstrates the high accuracy of the proposed measurement method.<br>Keywords : Mass fall,impact waves,wavelength,wave speed,laser surface profilometry بررسی خصوصیات امواج ناشی از سقوط توده‌های سنگی دیواره مخازن سدها از اهمیت ویژهای برخوردار است.در پژوهش حاضر، درون استخری به طول 5/12 متر، عرض 5/6 و ارتفاع 1 متر ، بر اثر سقوط توده در مخزن، پارامترهای موج برای اولین بار با استفاده از روش سطح نگاری لیزری اندازه گیری شده است. آزمایش-ها با استفاده از توده لغزشی به وزن 200 کیلوگرم و برای عمق آب 75 سانتی متری انجام شده است. چیدمان لیزرها به صورت دو آرایه (با فاصله 76 سانتی متری ) به گونه ای که در هر آرایه از 15 لیزر که دو به دو روبروی هم قرار گرفته اند، تشکیل شده است. با استفاده از لیزرهای مذکور و دوربین DSLR، پس از سقوط توده قرار داده شده بر روی سطح شیبدار، تغییرات ارتفاعی موج ایجاد شده بر حسب زمان تصویربرداری شده است. سپس با استفاده از تصویرهای مذکور و روش سطح نگاری لیزری، ابتدا ارتفاع موج اندازه گیری شده و سپس با استفاده از تغییرات آن، طول موج و سپس با توجه به اندازه گیری فاصله زمانی عبور موج از مقابل دو ردیف آرایه لیزر، سرعت موج نیز به دست آمده است. شایان ذکر است که سرعت تصویربرداری دوربین مذکور برابر با 04/0 ثانیه می‌باشد. نتایج آزمایشگاهی بیانگر آنست که مقدار سرعت موج اندازه گیری شده با روش مذکور برابر با 67/2 متر بر ثانیه بوده و این مقدار در حالت استفاده از رابطه سرعت موج (C=√gh) برابر با 71/2 محاسبه شده که بیانگر اختلاف 48/1 درصدی و دقت بالای روش اندازه گیری پیشنهادی می‌باشد.