بهینه‌سازی بهره‌برداری از سرریزهای دریچه‌دار در سیستم‌های چند مخزنه با استفاده از الگوریتم ژنتیک با مطالعه موردی سیستم سدهای دز و بختیاری

نوع مقاله: مقاله کامل

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مهندسی و مدیریت منابع آب ، گروه عمران ، دانشکده مهندسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استاد گروه عمران ، دانشکده مهندسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشیار گروه عمران، ، دانشکده مهندسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

در این تحقیق یک مدل شبیه‌سازی-بهینه‌سازی برای حداقل‌سازی خسارت سیلاب پایین‌دست، با استفاده از مانور دریچه‌های سرریز سیستم‌های چند مخزنی فاقد سیستم پیش‌بینی سیلاب پیشنهاد شده است. در این نحقیق به منظور کنترل سیلاب در سد‌هایی که سرریز آنها از نوع دریچه‌دار می‌باشد، یک روش پله‌ای با هدف پاسخگویی بلادرنگ به وقوع سیلاب‌هایی که از قبل هیچ‌گونه آگاهی از شکل و اندازه هیدروگراف ورودی آنها وجود ندارد، ارائه شده است. در روش پیشنهادی، تصمیم‌گیری در رابطه با اینکه در هر تراز بحرانی، چه مقدار دبی رها شود، فقط بر اساس تراز آب مخزن صورت می‌گیرد. لذا تعیین میزان دبی خروجی در هر تراز مهم‌ترین اقدام در این مرحله از کار است که با استفاده از یک مدل بهنیه‌سازی بر پایه اصول الگوریتم ژنتیک اعداد حقیقی تعیین شده است. تابع هدف مسأله بهینه‌سازی حداقل‌سازی خسارت سالیانه قابل انتظار در رودخانه پایین‌دست می‌باشد. به منظور نشان دادن عملکرد روش پیشنهادی، سیستم رودخانه دز شامل سد‌های بختیاری و دز به عنوان مطالعه موردی انتخاب شد و نتایج حاصل از تحقیق حاضر با نتایج تحقیقات قبلی مقایسه گردید. اجرای مدل شبیه‌سازی-بهینه‌سازی در سدهای مورد مطالعه سبب کاهش قابل ملاحظه در خسارت سالانه سیلاب قابل انتظار شده که نشان دهنده عملکرد مناسب مدل بهینه‌سازی می‌باشد. 

کلیدواژه‌ها


اسدی پور، ن. و محمد ولی سامانی ح. (1389). "بهینه‌سازی عملکرد دریچه‌های سرریز سد برای مهار سیل با استفاده از منطق فازی"، مجله هیدرولیک، دوره 5، شماره 2، ص.ص. 13-29.

رضازاده، ک. و محمد ولی سامانی ح. (1381). "کنترل سیلاب در مخازن سدها و بهینه‌سازی بهره‌برداری از دریچه‌ها". پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران اهواز.

شرکت مهندسین مشاور دزآب (1384). "مطالعات مرحله دوم سد مخزنی بختیاری- گزارش هیدرولوژی"، شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران.

Acanal, N. and Haktanir, T. (1999). "Five stage flood routing for gated reservoirs by grouping floods into five different categories according to their return periods" Hydrological Sciences Journal, 44(2), 163–172.

Acanal, N., Yurtal, R. and Haktanir, T. (2000). "Multi-stage flood routing for gated reservoirs and conjunctive optimization of hydroelectricity income with flood losses", Hydrological Sciences Journal, 45(5), 675–688.

Ahmed, S. M. S. and Mays, L. W. (2013). "Model for determining real-time optimal dam releases during flooding conditions", Journal of Natural Hazards, 65(3), 1849-1861.

Arnell, N. W. (1988). "Expected annual damages and uncertainties in flood frequency estimation", Journal of Water Resources Planning and Management, ASCE, 115(1). 471-481.

Bagis, A. and Karaboga, D. (2007). "Evolutionary algorithm-based fuzzy PD control of spillway gates of dams", Journal of the Franklin Institute, 344(8), 1039–1055.

Bayat, B., Mousavi, S. J. and Montazeri Namin, M. (2011). "Optimization-simulation for short-term reservoir operation under flooding conditions." Journal of Water Supply: Research and Technology-AQUA, IWA Publishing, 60(7), 434-447.

Chang, F. J. and Chen, L. (1998). "Real-code genetic algorithm for rule-base flood control reservoir management",  Water Resource Management. 12(3), 185-198. 

Chang, L. C. (2008). "Guiding rational reservoir flood operation using penalty-type genetic algorithm", Journal of Hydrology. 354(1), 65–74.

Chang, L. C., Chang, F. J. and Hsu, H. C. (2010). "Real-time reservoir operation for flood control using artificial intelligent techniques." International Journal of Nonlinear Sciences & Numerical Simulation. 11(11), 887-902.

Cheng, C.T. and Chau, K.W. (2001). "Fuzzy iteration methodology for reservoir flood control operation." J. Am. Water Resources Assoc. 37(5), 1381–1388.

Cheng, C.T. and Chau, K.W. (2004). "Flood control management system for reservoirs", Environmental Modelling Software, 19(12), 1141–1150.

Chow V., David M., Mays L., (1988) "Applied Hydrology 1st Edition", McGraw-Hill Science, ISBN-13: 978-0070108103.

Chuntian, C., (1999). "Fuzzy optimal model for the flood control system of the upper and middle reaches of the Yangtze River", Hydrological Sciences Journal, 44(4), 573–582.

Dittmann R., Froehlich F., Pohl R. and Ostrowski M. (2009). "Optimum multi-objective reservoir operation with emphasis on flood control and ecology", Nat. Hazards Earth Syst. Sci., 9, 1973–1980.

Fu, G. (2008). "A fuzzy optimization method for multi-criteria decision making: An application to reservoir flood control operation", Expert Systems with Applications. 34(1), 145–149.

Haktanir T. and Kisi O., (2001). "Ten-stage discrete flood routing for dams having gated spillway", Journal of Hydrologic Engineering, ASCE, 6(1), 86-90.

Haktanir, T., Citakoglu, H. and Acanal, N. (2013). "Fifteen-stage operation of gated spillways for flood routing management through artificial reservoirs." Hydrological Sciences Journal, 58(5), 1013-1031.

Haupt R.L. and Haupt S.E., (2004). Practical genetic algorithms, Published by John Wiley & Sons, Inc., Hoboken, New Jersey.

He, Y., Xu, Q., Yang. S. and Liao, L., (2014). "Reservoir flood control operation based on chaotic particle swarm optimization algorithm", Applied Mathematical Modeling, DOI:10.1016/j.apm.2014.02.030.

Hsu, N.S. and Wei, C.C. (2007). "A multi-purpose reservoir real-time operation model for flood control during typhoon invasion", Journal of Hydrology, 336(3), 282–293.

Karaboga, D., Bagis, A. and Haktanir, T. (2004). "Fuzzy logic based operation of spillway gates of reservoirs during floods", Journal of Hydrologic Engineering, ASCE, 9(6), 544–549.

Karaboga, D., Bagis, A. and Haktanir, T. (2008). "Controlling spillway gates of dams by using fuzzy logic controller with optimum rule number", Applied Soft Computing, 8(1), 232–238.

Karamouz, M., Abesi. O., Moridi, A. and Ahmadi, A., (2008). "Development of optimization schemes for floodplain management; a case study", Water Resource Management. 23(9), 1743-1761.

Karbowski, A., Malinowski, K. and Niewiadomska-Szynkiewicz, E. (2005). "A hybrid analytic/rule-based approach to reservoir system management during flood", Decision Support Syst., 38(4), 599–610.

Kelman, J., Damazio, J.M., Marien, J.L. and DaCosta, J.P. (1989). "The determination of flood control volumes in a multi-reservoir system", Water Resour. Res., 25(3), 337–344.

Kumar, D. N., Baliarsingh, F. and Raju, K.S. (2010). "Optimal reservoir operation for flood control using folded dynamic programming", Water Resource Management, 24(6), 1045–1064.

Li, Y., Zhou J., Zhang, Y., Qin, H. and Liu, L. (2010). "Novel multi objective shuffled frog leaping algorithm with application to reservoir flood control operation", Journal of Water Resources Planning and Management, ASCE, 136(2), 217–226.

Linsley, R. K., et al. (1992). Water resources engineering, 4th ed. New York, NY: Mc-Graw-Hill Book Company.

Malekmohammadi, B., Kerachian, R. and Zahraie, B. (2010). "A real-time operation optimization model for flood management in river-reservoir
systems", Journal of Natural Hazards, 53(3), 459–482.

Marien, J.L. (1984). "Controllability conditions for reservoir flood control systems with applications", Water Resour. Res., 20(11), 1477–1488.

Marien, J.L., Damazio, J.M. and Costa, F.S. (1994). "Building flood control rule curves for multipurpose multi reservoir systems using controllability conditions", Water Resour. Res., 30(4), 1135–1144

Needham, J.T., Watkins Jr., D.W., Lund, J.R., and Nanda, S., (2000). "Linear programming for flood control in the Iowa and Des Mondes rivers", Journal of Water Resources Planning and Management, ASCE, 126(3), 118–127.

Ngo L.L., Madsen H. and Rosbjerg D. (2007). "Simulation and optimization modeling approach for operation of the HoaBinh reservoir", Vietnam. J. Hydrol. 336: 269–281.

Qin, H., Zhou, J. and Lu, Y. (2010). "Multi-objective cultured differential evolution for generating optimal trade-offs in reservoir flood control operation", Water Resource Management, 24(11), 2611–2632.

Turgeon, A. (2005). "Daily operation of reservoir subject to yearly probabilistic constraints", Journal of Water Resources Planning and Management, 131(5), 342-350.

Unver, O.l. and Mays, L.W. (1990). "Model for real-time optimal flood control operation of a reservoir system." Water Resource Management, 4(1), 21-46.

Valerino, O.C.S., Koike, T., Yang, K. and Yang, D. (2010). "Optimal dam operation during flood season using a distributed hydrological model and a heuristic algorithm", Journal of Hydrologic Engineering, ASCE, 15(7), 580–586.

Wei, C. C. and Hsu, N. S., (2008). "Multi-reservoir real-time operations for flood control using balanced water level index method", Journal of Environmental Management, 88(4), 1624–1639.

Wei, C. C. and Hsu, N. S., (2009). "Optimal tree-based release rules for real-time flood control operations on a multipurpose multi reservoir system", Journal of Hydrology, 365(3), 213–224.

Windsor, J. S., (1973). "Optimization model for the operation of flood control systems". Water Resour. Res. 9(5), 1219–1226.