پیش بینی دبی عبوری سرریزهای زیگزاگی قوسی با مقطع ذوزنقه ای

نوع مقاله : مقاله کامل (پژوهشی)

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز.

2 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 کارشناس پژوهشی، مرکز آموزش عالی امام خمینی (ره)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

چکیده

سرریزهای زیگزاگی از جمله سازه‌های هیدرولیکی هستند که جهت تنظیم سطح آب وکنترل جریان در کانال‌ها، رودخانه‌ها و مخازن سدها احداث می‌شوند. این سازه، برای انتقال جریان‌های بزرگ در هدهای کم، با افزایش طول مؤثر تاج سرریز، طراحی می‌گردد. محور تاج این نوع سرریزها، به صورت غیر مستقیم بوده و در نمایش سطح افقی، سرریز از دیواره‌های متصل به هم تشکیل شده است. سرریزهای زیگزاگی با هندسه مثلثی، ذوزنقه‌ای، مستطیلی و قوسی با تناوب در عرض جریان تکرار می‌گردد. معیار اصلی در طراحی زیگزاگی سرریزها، افزایش ظرفیت انتقال جریان روی سرریز با تاج ثابت و به ازای ارتفاع معین سطح آب در بالادست سرریز بوده است. در این تحقیق از 145 داده آزمایشگاهی، شامل چهار تیپ سرریز زیگزاگی قوسی با شعاع قوس و طول تانژانت‌ مختلف استفاده شد. ضریب دبی به صورت پارامتر بی‌بعد  با استفاده از آنالیز ابعادی معرفی گردید. روابط بین  و عمق بحرانی جریان ( ) با استفاده از ترسیم نمودار مربوطه برای دو تیپ متفاوت و 983/0 R2= و 998/0 R2= بدست آمد. سپس با ترسیم نمودار مربوط به و رابطه‌ای برای محاسبه عمق بحرانی ارائه شد. نتایج نشان داد که مقدار دبی محاسباتی با استفاده از yc بدست آمده، با مقادیر آزمایشگاهی همخوانی دارد به طوری که رابطه بین آن‌ها دارای 982/0 R2= است.

کلیدواژه‌ها